Bir ürünün stoğunda üç adet kaldı. Trendyol'da iki, Hepsiburada'da iki sipariş aynı saatte geldi. Biri iptal edilecek: puanınız düşecek, müşteri bekleyecek, iptal oranınız artacak. Pazaryerinde birden fazla kanalda satan her işletme bu sahneyi yaşar. Bir de ay sonu: pazaryerinden gelen para, sizin hesapladığınız paradan 4.300 TL az. Komisyon mu, kargo mu, iade mi? Bu yazıda pazaryeri satıcısının iki ana sorununu, yani stok senkronu ile hakediş mutabakatını, adım adım anlatıyoruz.
Sorun: stok bir tane, satış kanalı çok
Depodaki fiziki stok tek bir rakamdır, ama her pazaryerinde ayrı bir stok rakamı yazılıdır. Satış bir kanalda olduğunda diğer kanallardaki rakam güncellenmezse, aynı ürün iki kez satılır. Stok güncellemeyi elle yapmak (pazaryerlerinin panellerinden tek tek girmek) birkaç ürünle çalışır, yüzlerce ürünle çalışmaz. Çözüm tek bir stok kaynağıdır: gerçek stok sizin programınızda durur ve her kanala oradan yansır.
Ürün eşleme: ilk adım
Senkronun çalışması için ürününüzün her pazaryeri kataloğundaki karşılığıyla eşlenmesi gerekir. Genelde barkod ya da stok kodu bu eşleşmeyi sağlar. Bir ürünü pazaryeri kataloğuyla bir kez eşleyip toplu yayınlamak, sonraki bütün stok, fiyat ve sipariş akışının temelidir. Eşleşmesi bozuk bir ürün, yanlış ürüne stok yazar. İlk kurulumda eşleme tablosunu elden geçirin: aynı ürün iki farklı barkodla mı kayıtlı, varyantlar (beden, renk) ayrı ayrı eşlenmiş mi?
Satış olduğu anda stok düşmeli
Bir kanalda satış yapıldığında stok bütün kanallarda aynı anda düşmelidir. Gecikme ne kadar uzunsa fazla satış riski o kadar büyür. Bu yüzden senkronun sıklığı önemli: sipariş çekme ve stok yazma işlemi dakikalar içinde olmalı; saatte bir çalışan bir senkron, yoğun günde fazla satışı önleyemez.
Tampon stok
Her kanala gerçek stoğun tamamını yazmak yerine, bir güvenlik payı bırakmak fazla satışa karşı basit bir korumadır. Örneğin depoda 10 adet varsa, pazaryerlerinde 8 adet göstermek, iki adetlik bir tampon bırakır. Tampon, sipariş ile stok güncellemesi arasındaki gecikmeyi karşılar. Hangi ürünlerde ne kadar tampon bırakacağınızı satış hızına göre belirleyin: günde 30 adet satan bir üründe 2 adetlik tampon azdır, ayda 3 adet satan üründe fazladır.
Siparişten faturaya
Siparişin elle girilmesi hem zaman hem hata kaynağıdır. Pazaryeri siparişinin kendiliğinden çekilmesi, e-Fatura ya da e-Arşiv faturasının kendiliğinden kesilmesi, kargo takip numarasının pazaryerine bildirilmesi ve kargo etiketinin basılması ayrı ayrı yapılan bir iş olmaktan çıkmalıdır. İade geldiğinde ise iadenin tek listede görünmesi ve stoğa doğru işlenmesi gerekir; iade stoğa girmezse, stok programda eksik, rafta fazla görünür.
Fatura tarafında hatırlatma: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 509 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'ne göre kendi internet sitesinde ya da aracı hizmet sağlayıcıların sitelerinde mal veya hizmet satışı yapan mükelleflerin e-Fatura eşiği, 2022 ve sonraki hesap dönemleri için 500 bin TL brüt satış hasılatıdır; genel eşik olan 3 milyon TL'den çok daha düşüktür. Pazaryerinde satıyorsanız hasılatınızı bu eşiğe göre izleyin.
Fiyat senkronu ve kampanya dönemi
Stok gibi fiyat da tek kaynaktan gitmelidir. Her pazaryerinin komisyon oranı ve kampanya takvimi farklı olduğu için, aynı ürünün satış fiyatı kanala göre değişebilir; ama bu fark sizin kararınız olmalı, panelde yanlışlıkla bırakılmış bir değer olmamalı. Kampanya döneminde yüzlerce ürünün fiyatını güncellemek ve kampanya bitince geri almak, elle yapıldığında hatanın en çok çıktığı iştir. Fiyat güncellemesinin toplu yapılabilmesi ve geri alınabilmesi bu yüzden önemli.
Fazla satışın gerçek maliyeti
Stoksuz sipariş iptali yalnızca bir sipariş kaybı değildir. Çoğu pazaryeri iptal oranını satıcı puanına yansıtır; puan düşünce ürünleriniz arama sonuçlarında geriye gider ve görünürlük azalır. Bu yüzden fazla satışı önlemek, bir kanalda 3 siparişi kaybetmekten daha çok, haftalar sonra satış hızınızın düşmesini engellemek demektir.
Hakediş: pazaryerinden gelen para neden eksik?
Pazaryeri size sattığınız tutarın tamamını ödemez. Satış bedelinden komisyon, kargo kesintisi ve varsa diğer hizmet bedelleri düşülür; iade olan siparişlerin tutarı da geri alınır. Hakediş, bu hesaplamanın sonunda size ödenecek tutardır. Mutabakat, sizin hesapladığınız beklenen hakediş ile pazaryerinin ödediği hakedişi karşılaştırmak demektir.
Örnek: bir haftanın hakediş mutabakatı
Varsayımsal rakamlarla, bir haftalık satışın mutabakatı:
| Kalem | Siz hesapladınız | Pazaryeri ödedi | Fark |
|---|---|---|---|
| Brüt satış (120 sipariş) | 96.000 TL | 96.000 TL | 0 |
| İade (7 sipariş) | -5.400 TL | -5.400 TL | 0 |
| Komisyon | -14.100 TL | -14.650 TL | -550 TL |
| Kargo kesintisi | -3.900 TL | -4.350 TL | -450 TL |
| Net hakediş | 72.600 TL | 71.600 TL | -1.000 TL |
Fark 1.000 TL ve iki kalemde. Komisyon farkı 550 TL: iade edilen siparişin komisyonu geri verilmemiş olabilir ya da bir üründe komisyon oranı sizin tanımınızdan farklı olabilir. Kargo farkı 450 TL: desi hesabı ya da bölge farkı olabilir. Bu fark küçük görünür, ama haftada 1.000 TL yıllık 52.000 TL eder. Mutabakatı yapmayan işletme bu parayı hiç fark etmez.
Mutabakatta izlenecek adımlar
- Her hakediş döneminde pazaryerinin ekstresini indirin.
- Sipariş sipariş, komisyon ve kargo kesintisini sizin hesabınızla eşleyin.
- Farkı kalem bazında sınıflayın: komisyon, kargo, iade, ürün eşleme hatası.
- Pazaryerine itiraz gerekiyorsa sipariş numarasıyla birlikte başvurun; süre sınırı olabilir, hesabı erken yapın.
- Komisyon ve kargo giderlerini muhasebeye kaydedin; ay sonunda cari hesabın bakiyesi ile ödemeyi eşleştirin.
Muhasebeye hazır olmak
Her satış, komisyon ve iade bir muhasebe kaydı doğurur. Bu kayıtlar elle girildiğinde ay sonunda toplanan yüzlerce satırdır; kendiliğinden oluştuğunda ise mizan her gün günceldir. Komisyon giderinin faturası ve pazaryerinden gelen belgeler de hesaba doğru işlenmelidir.
Mutabakatı kolaylaştıran son bir alışkanlık: her pazaryeri için ayrı bir "açık fark" listesi tutun. Bir haftanın farkını bulduğunuz ama pazaryerinin henüz cevap vermediği kalemleri bu listeye yazın ve her ay başında listeye bakın. Bir fark üç ay açık kalırsa, çoğu zaman itiraz süresi dolmuş demektir; kâğıtta duran bir fark ise para kaybıdır.
VectONN'da pazaryeri yönetimi
VectONN'da Trendyol, Hepsiburada, N11, PTT AVM ve Amazon siparişleri aynı stoktan yönetilir. Ürünleri pazaryeri kataloglarıyla bir kez eşler, toplu yayınlarsınız. Satış olduğu anda stok bütün kanallarda düşer; fazla satışa karşı tampon stok tanımlanır. Pazaryeri siparişi kendiliğinden çekilir, e-Fatura ya da e-Arşiv kendiliğinden kesilir; takip numarası pazaryerine bildirilir, kargo etiketi basılır ve iadeler tek listede görünür. Hakediş mutabakatı komisyon, kargo kesintisi ve ödeme takvimini pazaryeri hakedişiyle karşılaştırır; her satış, komisyon ve iade muhasebe fişine döner. Ayrıntı için E-Ticaret ve Pazaryeri sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynak (e-Fatura eşiği): Gelir İdaresi Başkanlığı, 509 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, IV.1.4 bölümü (gib.gov.tr).
Etiketler pazaryeristok senkronuhakedişe-ticaret